Cảm nhận bài thơ: ĐỌC THƠ CŨ Ở THU XÀ của H.Man

Tháng Mười Hai 7, 2011 at 2:22 sáng Bạn nghĩ gì về bài viết này?

ĐỌC THƠ CŨ Ở THU XÀ

Những con chữ nhạt nhòa

Giọt mưa giọt nắng

Phả vào đêm sâu

Hương quế hương trầm

Thoảng bóng hình ai

Tinh anh?

Thể phách?

Xa mã một dòng

Trong đục thanh âm

Người đến

Sao khuya chìm chìm nổi nổi

Khúc vong tình hay phận người mỏng manh

Tiếng đàn vẳng tự đáy sông hay tiếng khóc

Mà đêm nghiêng…

Men khói xây thành

Trăng lẻ loi bên triền cát xa

Ráng chiều phai trong lòng mệnh số

Từ xuân cổ độ

Buồn đau đơm hoa

Đã âm thầm một bóng chim qua

Một đóm lửa soi bờ hữu hạn

Không phải đường lên cổ quán

Mà nghe đằm đằm sương khuya…

                                                                                                H. Man

Cái địa danh Thu Xà ở tựa bài đã khiến lòng ngờ ngợ… Lần theo mạch nguồn những câu, những dòng thơ u trầm, chậm rãi – như những nét cọ mang gam màu tối, lạnh… đã dần phác thảo các đường nét khái quát… Để đến từ cổ quán, sương khuya là nét chấm phá sau cùng, đã lãng đãng hiện ra chân dung Bích Khê: nhà thơ tài hoa phận bạc của núi Ấn sông Trà.

                    “Trà giang Thiên Ấn chuông gầm sóng

                   Vang tiếng ngàn năm đất Cẩm Thành”

                                                                        (Bích Khê)

Không nặng nỗi quan hoài về mối giao cảm với khách tri âm tri kỷ mai hậu như thi hào Nguyễn Du: “Bất tri tam bách dư niên hậu/ Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?”; Bích Khê đã lạc quan tiên cảm về sự “đồng thanh tương ứng/ đồng khí tương cầu”, một Bá Nha sẽ lắm Tử Kỳ

“Những tờ thơ nát đầy hơi hám

                   Tay khách đã tình sẽ chuyển trao”

(Nấm mộ)

Đêm nay, nơi cố xứ này, “cõi đi về” (Trịnh Công Sơn) của ngắn ngủi một phận đời, “khách đa tình” tay lần giở trang thơ cũ, bồi hồi chạm mắt vào những con chữ nhạt nhòa theo năm tháng… chạm vào giọt mưa giọt nắng, vào “ướt ráo tâm tư” người xưa:

                             Những con chữ nhạt nhòa

                             Giọt mưa giọt nắng

                             Phả vào đêm sâu

                             Hương quế hương trầm

Những giọt nắng mưa, những nỗi niềm khóc cười ấy, qua tháng qua năm gần bằng chiều dài đời người (nhân sinh thất thập…), phút giây này đã hóa thân làn u hương để phả vào đêm sâu/ hương quế hương trầm. Cung Hằng đâu đây thoảng hương quế mơ màng, ai “đốt lò hương ấy, so tơ phím này” (*) mà hương trầm thanh thoát để không gian đêm thêm hư thực, ảo mờ… Không gian lãng đãng sương khói ấy cộng với nỗi u hoài của người sau khi “cảo thơm lần giở…”, đã chiêu cảm bóng hình ai hư thoảng… “Thác là thể phách/ còn là tinh anh” (*) Tinh anh hay thể phách đó mà chừng nghe trong đục thanh âm của xa mã, của “vó câu khấp khểnh, bánh xe gập ghềnh” … (*). Dường như thi nhân vừa buông cương sau nước kiệu, tạt vào “quê cũ”, về thăm lại “trú xứ” thăm lại lữ – quán – trần – gian – ngày – xưa – xa này, nhân một cuộc lãng du… Hay lúy túy càn khôn sau “tiếp ly cạn, cạn ly đầy” trong chuyến “Nam hành” (Thơ Bích Khê)?

Thoảng bóng hình ai/ Tinh anh/ Thể phác / Xa mã một dòng/ Trong đục thanh âm… Những hương quế hương trầm, tinh anh thể phách, những xa mã, men khói xây thành, những hữu hạn, mệnh số, cổ độ, cổ quán… Hình ảnh, từ ngữ nhẹ phủ dấu rêu phong, thoáng huyền hồ, chút cam phận, khiến dòng hoài niệm thêm day dứt về tật đố nghiệt ngã của cao xanh: “tài hoa bạc mệnh” “Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen”…

Người đến và đi qua cõi – người – ta này như ánh sao khuya nổi nênh trên sông lạnh: “bút thần sông lạnh ánh sao rơi” (Đề bia trước mộ). Đã yêu đương đắm say quyết liệt nhưng khước từ bến bờ hôn nhân hạnh phúc, bởi: “gần nhau mãi có gì đẹp!” (Lời Bích Khê). Chỉ là một cách nói, một cách che chắn, giữ lại niềm riêng! Phải chăng bởi cảm nhận phận người mỏng manh, bởi tiên cảm sẽ “sớm bỏ cuộc chơi” nên tình nhân đành ngậm ngùi ngâm khúc vong tình? Người đến/ Sao khuya chìm chìm nổi nổi/ Khúc vong tình hay phận người mỏng manh. Tiếng đàn vẳng tự đáy sông nghe não ruột điệu Nam Ai hay tiếng khóc khô không lệ? Những đoạn, khúc của tâm tư, những “niềm xanh pha tím trộn nỗi vàng” (Nguyễn Ngọc Hưng) từ con chữ nhạt nhòa trong trang thơ ố vàng màu thời gian phút giây đồng hiện… Những nỗi niềm nằng nặng làm nghiêng lệch không gian đêm, để sương khói dậy men xây thành đắp lũy, bủa vây, xao xác hồn người… Mà đêm  nghiêng men khói xây thành

“Sau nghìn thu nữa trên trần thế/ Hồn vẫn về trong bóng nguyệt soi” (Đề bia trước mộ). Vầng trăng đã từng cô quạnh sẽ còn mãi lẻ loi bên triền cát xa, đêm đêm vẫn ký gửi nỗi niềm trong “bóng nguyệt soi” xuống nhân gian “sau nghìn thu nữa”! Thi nhân đã lãng du qua cõi đời như vầng trăng côi, như thoáng chốc hư ảo ánh vàng rực của ráng chiều sưởi ấm đất trời cỏ cây lần cuối trước khi vĩnh viễn tắt trong lòng đêm mệnh số.

                   Trăng lẻ loi bên triền cát xa

                   Ráng chiều phai trong lòng mệnh số

                   Từ xuân cổ độ

                   Buồn đau đơm hoa

Từ xuân cổ độ/ Buồn đau đơm hoa. Đơm hoa kết trái: một thành tựu tốt đẹp, một hệ quả tích cực hằng mong đợi cho yếu tố trước đó. Nỗi đau buồn đơm hoa kết quả(!) mà từ rất sớm, từ mùa xuân căng tràn sức trẻ trai của đời người. Hai câu thơ tám chữ với hai từ “xuân”, “đơm hoa”, hai từ ngữ của mạch nguồn nhựa sống, lại là nhát trí mạng của định mệnh, đòn cay nghiệt của số phận. Hai câu thơ ngắn gọn, tình điệu khẽ khàng mà đã “buồn nghe đất lạnh”, đã “thảng thốt hư vô lên tiếng muôn trùng”!

Đã âm thầm một bóng chim qua/ Một đóm lửa soi bờ hữu hạn. Rồi cánh chim lặng lẽ khuất bóng vào xa xanh. Một đóm lửa soi bờ hữu hạn. Cái hạn sử dụng, cái “date”, cái hạn cuộc trăm năm, mà giờ đây “điểm sàn bảy mươi năm” đã là xưa – nay – hiếm! Một đóm lửa chợt lụi tắt để phải sớm tỏ, sớm soi bờ hữu hạn bởi ngọn gió vô tình, cơn mưa không ước hẹn của vô thường! “Cuộc chơi bỗng chốc lỡ làng/ Xuân xanh vứt lại sang ngang một mình” (Viết bên mộ Hàn Mặc Tử – Trương Hữu Thêm). Đành gửi lại cho đời già nửa cuộc chơi dang dở! Hay đóm lân tinh, đóm lửa “ma trơi” chập chờn đêm nghĩa trang? Một sự hiện hữu, có mặt, lần rong chơi sau chót đến sát cột mốc cuối cùng, sát lằn ranh giới – hạn – của – sự – tồn – tại (hữu hạn)! Một hiên diện, một dấu tích (dầu ở thể khí) của thể phách, của xác thân vật lý, trước khi vĩnh viễn tan vào khói sương…

Những buồn vui trăn trở, “những trang lòng” của cổ nhân đã xếp lại, một cõi riêng đã khép, đêm Thu Xà đã sâu… đã nghe đằm đằm sương khuya dầu không phải đường lên cổ quán. “Đường lên hội quán sương khuya xuống” (Làng em – Bích Khê). Ba phần tư thế kỷ biển dâu đủ để cái “câu lạc bộ tài tử “ca ngâm xướng họa”, cái “hội quán” ngày xưa trở thành “cổ quán”. “Cổ quán”: một chút cũ càng,cộng chút xa vắng rêu phong bằng cht ngậm ngùi… Chút ngậm ngùi cho một… Hàn Mặc Tử, một Bích Khê… !Bởi mấy ai đã dám tâm đắc với “Thà một phút huy hoàng rồi chợt tắt/ Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm ’’ mấy ai dám đưa tay đón lấy chút “hồng nhan”, chút “tài hoa” có đình kèm hai chữ “bạc mệnh”!

(*) Truyện Kiều – Nguyễn Du

Trần Thị Ngọc Ánh

 Đường 33, thôn Quảng Tây

                              Xã Nghĩa Thành, huyện Châu Đức

                              Bà Rịa Vũng Tàu

                                                               ĐT: 098 8993869

Advertisements

Entry filed under: H.MAN, TRẦN THỊ NGỌC ÁNH.

Bài hát Màu xanh thời gian – Lời thơ: Nguyễn Trung Hiếu – Nhạc: Dương Quang Hùng Người cất lên “Khúc hát những dòng sông”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


LỜI GIỚI THIỆU

SẮC MÀU THỜI GIAN Chuyên trang Văn học - Nghệ thuật. Giới thiệu: về vùng đất và con người Quảng Ngãi, các tác phẩm văn học của các tác giả trong và ngoài tỉnh. Nơi gặp gỡ, giao lưu của bạn bè gần xa. Thân mời các bạn cộng tác. Thư từ, tác phẩm xin gởi về: Hồ Nghĩa Phương, Email: honghiaphuong@gmail.com

Bài viết mới

LƯỢNG TRUY CẬP

  • 359,079 Người

Categories


%d bloggers like this: