Thơ Nguyễn Tấn On và dư luận:

Tháng Chín 24, 2011 at 2:02 sáng Bạn nghĩ gì về bài viết này?

             Đôi lời tâm sự (NTO):

          “Làm thơ là gởi hồn mình qua đời sống khác. Ở đó, trái   táo tình yêu được pha hương tô sắc, được cắn đau mời gọi trong nỗi ngậm ngùi khôn nguôi. Ở đó Thi sĩ tôn xưng và đày đọa chính mình. Thi sĩ mở ra thiên đàng, mở ra địa ngục, mở ra ngưởng cửa lạ để chào đón tất cả và cũng truyền đi tất cả. Tôi làm thơ không là mưu sinh mà để phong phú thêm cuộc sống của mình”

Chùm thơ Nguyễn Tấn On:

 

CHUÔNG GIÓ

Ngày bỗng mới, ngoài sân bừng hoa nắng
Chim khách mừng mắt lá hát xôn xao
Lề cửa bao năm… giờ cất tiếng chào
Chuông gió reo… khua vang chùm tĩnh lặng.

VỀ QUÊ

Ta về tìm lại chút hương
Đã lâu ta ở phố phường rong rêu
Dòng sông soi một cánh diều
Khói đồng ai đốt cho chiều mù cay

Ta về không rượu mà say
Khoai lang lùi cháy hương bay ngát đồng
Áo tơi bật gãy mấy đông
Treo lên vách đất vẫn mông mênh trời
Ta về lượm tiếng à ơi
Hiên lòng gió thổi rối bời đống rơm
Ai về nhóm bếp nấu cơm
Cơm sôi buồn chín tàn rơm đỏ tình

Lời ru cong vút mái đình
Hoa cau tiếng rụng rập rình vầng trăng.

BẾP QUÊ

Bếp quê dành hũ dưa chua
Cơn mưa vỡ tiếng sấm mùa núi xa
Mẹ ngồi gom ánh chiều tà
Bừng lên ngọn lửa khói à ơi bay.

VẤP

Buổi sáng huơ tay chạm vào vách núi
Nhánh lá vươn vai rụng những giọt tình
Ngựa leo dốc vấp làn sương hoa dại
Ta vấp vào nhau trên lối cùng chiều.

ĐÊM KHÔNG RẰM

Đêm nay là đêm không rằm
Vầng trăng như mắt lá răm khép hờ
Trần gian rớt xuống câu thơ
Bóng ai còn đọng cuối bờ đêm nghiêng.
PHONG TRẦN TRỔ HOA

Gió gầy thả lá xuống hồ
vỡ chi con sóng lô xô tiếng cười
Em về qua phố đông người
Dấu xưa đã lặn vào mười ngón chân
Sẻ nâu nhặt hạt phù vân
Cây vô ưu hứng phong trần trổ hoa.

HỒN QUÊ

Có con thuyền giấy trên sông
Chở cơn mưa nhỏ bềnh bồng tuổi thơ
Lớn lên cùng với ước mơ
Rời quê ra phố nắng ngờ ngợ qua
Bỏ quên lối nhỏ triền hoa
Bìm bìm hoa dại tím tà áo thôn
Trống tuồng chiều gõ bồn chồn
Bỏ cơm quên áo để hồn đẩu đâu
Lá chanh nội nấu gội đầu
Dỗ dành bên giếng đi đâu vội vàng
Ngoài sân có chú bướm vàng
Chập chờn cánh mỏng bên giàn mướp quê

Mười năm xa xứ nay về
Bờ lau dế gọi tỉ tê cong cành
Mười năm về hái hoa chanh
Giếng xưa vọng tiếng dỗ dành hồn quê.

CÚC QUỲ 

Ta lên phố núi thăm nàng
Miên man với ánh lụa vàng sắc hoa
Vàng không như cúc quê nhà
Chẳng là bông cải thế mà ngẩn ngơ
Nhớ xưa có gã làm thơ
Thương cô hàng xóm áo mơ lụa vàng
Thế rồi người ấy sang ngang
Theo chồng về núi lúa vàng chân đê
Thương ai, tìm lối lần về
Lên đây với núi thương ghê sắc vàng
Thơ xưa giờ đã sang trang
Chiều rơi tím nắng ngỡ ngàng vàng đông.

DƯ LUẬN VỀ THƠ NGUYỄN TẤN ON:

NGUYỄN TẤN ON “THOÁT NẮNG” LÀM MỚI CHÍNH MÌNH

Nguyễn Tấn On với tập thơ mới nhất “Thoát nắng” là sự tự làm mới mình. Đó là nhận xét trước tiên của những độc giả khi đọc tập thơ mới nhất – tập thơ thứ sáu – của nhà thơ Nguyễn Tấn On, hội viên Hội VHNT Lâm Đồng, do Nhà xuất bản Thời Đại phát hành vào tháng 6.2010. Ở tác phẩm “Thoát nắng” (cũng là tên cho cả tập thơ), nhà thơ Nguyễn Tấn On đã “thoát” chính mình (cũng là tự làm mới thơ mình) bằng những dòng: “Vườn đông/ngậm hạt/sương gầy/Tiếng chim lột lá/dán đầy/nhân gian/Mùa xuân mặc/áo đạo tràng/Dốc/chênh chênh/thoát/nắng tràn/không không”. 

Trong “Thoát nắng” gồm 37 bài thơ được in bằng hai thứ tiếng Việt và Anh (do Võ Trịnh Biện dịch), nhà thơ Nguyễn Tấn On tự làm mới chính mình bằng những câu chữ giống như diễn viên trên sân khấu của cuộc đời. Những câu chữ ấy hẳn là đời thật đấy, hoàn toàn thật, nhưng cứ như là sự tung hứng của ảo thuật gia, của lắng đọng đến không còn là trầm tích chiêm nghiệm…

Sự kiệm lời, kiệm chữ là điều dễ nhận ra trong “Thoát nắng” của nhà thơ Nguyễn Tấn On. Trong “Thoát nắng”, về hình thức, 37 tác phẩm của Nguyễn Tấn On đều sử dụng cách ngắt câu theo kiểu thơ hiện đại nhưng nếu quy về “cú” thì mỗi bài không quá 4 câu. Nếu như viết về mùa xuân, không ít nhà thơ thả hồn mình với tràng tràng chữ nghĩa thì Nguyễn Tấn On chỉ… tóm tắt: “Ta về/đánh vụ khoảnh sân/Ngâm thơ/thất bát nợ nần/văn chương/Đêm nghe gió/trợt lá vườn/Én về thả hạt/hương hương/cho mùa” (Khúc xuân). Hoặc, kiệm hơn trong “Bóng”: “Trưa hạ/Cá thở/Chim bói cá cắm đầu/Vỡ”. Nếu ở nhũng tập thơ trước (Thơ tặng người, Phượng xưa, Hồn quê…), Nguyễn Tấn On khá… dàn trải ở hình thức thể hiện cảm xúc qua ngôn từ thì trong “Thoát nắng”, anh hoàn toàn làm chủ chữ nghĩa với tinh thần cô đặc đến mức cao nhất để thể hiện cảm xúc. Ví dụ, viết về Đà Lạt – chủ đề của nhiều và rất nhiều nhà thơ, Nguyễn Tấn On rất tự tin với vỏn vẹn… bốn câu: “Bên này nắng/bên kia mưa/Một làn sương trắng/cũng vừa/bay sang/Này em góc phố/mưa vàng/Dùng dằng/vạt nắng/ đổ tràn nguồn thơ” (Đà Lạt).

Sự cô đặc chữ nghĩa, sự kiệm lời tuồng như là thái quá trong “Thoát nắng” của Nguyễn Tấn On khiến cho người đọc lo ngại về sự hạn chế của sức chuyển tải thông điệp trái tim. Nhưng, đó chỉ là cảm giác. Tất nhiên sự lo ngại đó của người đọc phát khởi từ tấm lòng của nhiều người đối với “Thoát nắng”, nhưng khi đọc hết tập thơ, ai cũng có thể… thở phào nhẹ nhõm. Bởi: Hơn ai hết, chính tác giả phải biết được mình nói gì trong sự cô đặc ấy. Nói cách khác, Nguyễn Tấn On trong “Thoát nắng” là sự thể nghiệm một hình thức biểu đạt rất mới của “ý tại ngôn ngoại”. Thì đây: “Gió từ đâu…/thổi ngọn lành/Mạ non như sóng/lật vành/nón quê/Lũy tre/cong xuống bờ đê/Thương đàn cò trắng bay về/vườn xưa” (Chiều quê). Hay như: “Ngày qua/xó chợ/chỗ nằm/Nón cời hứng cả/ánh rằm/phố thu/Dòng trăng/dòng sữa lão mù/Cho cháu bú ngón/lời ru/ngọt ngào” (Ngón tay mồ côi). Tin rằng với không ít nhà thơ sẽ không thành công khi viết về ngón tay mồ côi của một người đàn ông có một hoàn cảnh rất đặc biệt với “nón cời hứng cả ánh rằm phố thu” cho đứa bé “dòng sữa lão mù” để ngón tay ấy bỗng biến thành “lời ru ngọt ngào” như Nguyễn Tấn On. Ở “Phong trần”, nhà thơ vốn quen thuộc của xứ sở thi ca Đà Lạt cô đặc chữ nghĩa đến mức không thể tin, rằng: “Em về qua/phố/đông người/Dấu xưa đã lặn/vào mười/ngón chân/Sẻ nâu nhặt/hạt phù vân/Cây vô ưu hứng/phong trần/trổ hoa”.

Việc chuyển tải ngôn ngữ trái tim bằng sự cô đặc chữ nghĩa là ghi nhận về một Nguyễn Tấn On tự làm mới chính mình. Nhưng, điều bất ngờ khác ở “Thoát nắng” chính là thủ phát láy từ một cách hoàn toàn dụng ý của tác giả. Ở “Hái lộc”, với mấy câu “Người đi/gieo lộc vườn chùa/Vô tình hái/một hạt mưa/cõi đời/Rừng u/khép lại/tiếng mời/Nhành tay/heo héo bầu trời/trong trong” khiến cho người đọc không khỏi bất ngờ với từ láy “trong trong” và “heo héo”. Cũng như vậy, “trăng trăng” trong “Ga quê” là một ví dụ: “Đêm xuân/đuổi mộng đường quê/Qua sông/Mường Mán/tôi về đã khuya/Tàu dừa/ai chẻ sợi/chia/Sân ga/đổ bóng đầm đìa/trăng trăng”. Trong “Với” với cách láy “vừa vừa” cũng vậy: “Ta về/với/dốc sông Lô/Với/đêm Đà Lạt/với/hồ cầm xưa/Đẫm mình/với/những cơn mưa/Với/tình bè bạn/với/vừa vừa/say”.

Không chỉ dịch sang tiếng Anh mà Võ Trịnh Biện (họa sỹ) còn viết lời giới thiệu “Thoát nắng” của Nguyễn Tấn On bằng cảm nhận rất thật: “Nhưng có thể nói rằng “Thoát nắng” là đứa con đầu tiên của anh đậm nét “gien” thi sĩ”. Có thể nói thêm: Sự làm mới chính mình của nhà thơ Nguyễn Tấn On qua tập thơ thứ sáu của anh chính là một bước rẽ mới, một bước ngoặt mới!

(8.7.2010)

Khắc Dũng

 (Trích Báo Lâm Đồng 7/2010)
ẨN NGỮ – SÁNG TẠO TRONG “PHƯỢNG XƯAcủa Nguyễn Tấn On

Hiện tại trong cuộc sống tất bật đời thường vẫn còn có những con người miệt mài với từng trang viết, kham khổ, đánh vật với từng câu, chữ văn chương, trăn trở với từng gam màu, nét bút, thâu đêm với từng dòng nhạc, hợp âm…là một điều đáng quý, đáng trân trọng .Trong số những con người đáng quý ấy có nhà thơ Nguyễn Tấn On, tác giả của “Phượng xưa”.Tôi chưa hề trực diện gặp anh, chưa từng thẩm định văn chương cùng anh. Chỉ gặp nhau qua vài thơ in trên các tạp chí và sự hạnh ngộ qua tập “Phượng xưa”(NXB Vănnghệ, Thành phố Hồ Chí Minh, 2001)
Tập “Phượng xưa” gồm 50 bài và một nhạc phẩm “Chiều Đà lạt”(do Phạm Anh Trung phổ thơ Nguyễn Tấn On).Độ dày của tập thơ vừa phải đủ để người đọc cảm thức phần nào nỗi niềm thi nhân gởi gắm trong đó.
Tôi không có ý định trình bày suy nghĩ của mình về toàn bộ các khía cạnh ẩn chìn trong tác phẩm, chỉ xin giải bày đôi nét về ẩn ngữ sáng tạo qua thi tập này.
Với bài mở đầu “Tiếng thời gian”, tác giả nhẹ nhàng diễn tả bước đi thời gian từ
chiều tà dịch chuyển sang bóng tối của một ngày qua hình ảnh người em ” cầm vạt nắng” chiều .Người em ấy hờ hững đánh rơi một hồi chuông giáo đường trong chiều lấp lóa nắng xuân. Nguyễn Tấn On sử dụng các biện pháp tu từ, từ vựng ( nhân hoá, ẩn dụ, cường điệu…) một cách tự nhiên, thuần thục nhằm chuyển đổi ý nghĩa thực-thường dùng của từ ngữ sang nét nghĩa ẩn- mới lạ hơn để diễn tả những biến thái tinh tế của tâm tư, tình cảm nhân vật trữ tình.
MÙA ĐẦU. HẠ. ĐÀN PHƯỢNG . NGHIÊNG MÙA… đêm đến cho người những tiếp nhận thú vị lạ lẫm, những biến thái tế vi của một hồn thơ đa chiều cảm xúc.
Tiếng trống trường thường gợi cho người tiếp nhận ẩn dụ cảm giác về âm thanh bỗng trở nên cụ thể hơn, có hình khối hơn khi tác
giả dùng ẩn ngữ sáng tạo :

Bâng khuâng
Vấp tiếng
Trống trường
Hồn ta té ngã
Hạt sương đầu mùa

Tương tự như thế, người cảm thụ thơ dễ dàng rung ngân, thấy là lạ bởi lối diễn tả linh diệu, uyển chuyển”Giật mình rớt một tiếng ve“.”Phượng về vá lại chỗ nằm” và “Búp tay nắm vội.Mắt chiều đỏ hoe” .
Tác giả chọn một góc quan sát nhạy cảm và cố gắng phát hiện, nắm bắt trong những mảng màu, hình ảnh bình thường hằng ngày cái “chất thơ” ,” chất nhạc”:

Trời mưa ướt cả tiếng chuông
Ướt bông phượng tím ướt nguồn thơ tôi

Không rõ bông phượng tím bị ướt mưa, hay tiếng lòng thi nhân đang ướt sũng nỗi niềm do MÙA PHƯỢNG TÍM đem lại .Chính “nguồn thơ” bị ướt sũng ấy đã bật lên âm điệu chan hoà cùng tạo vật nhiên thiên” Mây qua phố nhỏ bỗng đùn . Hoàng hôn cũng mất nắng dừng vai thơm“.
Đọc thơ Nguyễn Tấn On ít thấy mệt mỏi, choáng ngợp vì những triết lý khô khan giả tạo, xa lạ với con người mà ta thường gặp trong một số thơ ca manh nha xuất hiện ( hay thơ ca ấy quá cao thâm, người đọc khó đủ trình độ tiếp
thu!) . Trái lại, những gì gần gũi, cụ thể diễn ra xung quanh, qua lăng kính thẩm
mỹ của nhà thơ, trở nên lấp lánh chất thơ, lôi cuốn độc giả . Có lẽ, LỜI ĐÁ là bài thơ ẩn chứa triết lý sâu xa( nhưng không cầu kỳ, bí hiểm) về mối quan hệ giữa “hồn sông”,”hồn suối” và thân phận hiện hữu của con người trong vũ trụ bao la tiềm tang nhiều điều kỳ diệu chưa được khám phá:

Ta chỉ là đá cuội
Lăn vào hồn mai sau
Ngày có vội qua mau
Ta vẫn mang hồn núi
Mai cạn qua con suối
Ta ôm bờ cỏ lau…

Những dòng nhạc sâu lắng, đầy chất suy tư của Trịnh Công Sơn bất chợt sống dậy trong hồn tôi qua lời thơ “lốc xoáy” của Nguyễn Tấn On “…từng lời bể sông nghe ra từ độ suối khe” và ” Lại thấy trong ta hiện bóng con người” Không biết giữa hai con người từng sinh ra, trưởng thành trong thế kỷ XX này có một sự hoà điệu, Giao cảm nào khác, ngoài văn chương và âm nhạc ?

Giữ dùm một chút nắng
Cho ấm bờ hoang vu”

“Chút nắng” mà anh nhắn gởi, chúng tôi sẽ thay anh giữ hộ và ấp ủ mãi nó trong lòng khi đọc thơ Nguyễn Tấn On.Đôi lúc đọc thơ anh, tôi liên tưởng mình đang đứng trên bờ hồ Xuân Hương, hồ Than Thở. Trên bờ, nhìn thoáng qua, chỉ thấy sóng lăn tăn trên mặt nước. Nhưng muốn thưởng thức cái đẹp kỳ vỹ, ta thử lặn sâu vào đáy hồ lục sạo, tìm kiếm trong ấy có những bí ẩn hấp dẫn nào.
Tôi đã không hoài sức, phí công khi sục sạo trong đống câu chữ “Phượng xưa” để tìm ra tinh thể lóng lánh sắc màu:

“Sớm mai Chiêm nữ lên đền hát
Chân múa chạm mòn đất, gạch, vôi”
( Hành hương) “

Em sơn nữ gùi bóng chiều xuống phố

Khu Hoà Bình chùm phượng tím rưng rưng
(Chiều Đà Lạt)

Ắt hẳn vũ điệu Chăm lưu dấu tích trên đền đài, cổ tháp khiến hồn thơ xáo động mãnh liệt đến độ”chạm mòn đất, gạch, vôi” trêntường xưa, vách cũ.Một Xuân Diệu táo bạo, nhân văn khi gợi cảm “Tháng giêng ngon như một càp môi gần”. Còn Tấn On lại đằm thắm, trữ tình khi cảm được mùi “thơm lừng hương cây cỏ”, ” cười nụ tháng giêng”, nghe “tiếng tách vỏ đâm chồi”.” hạt trổ mùa bông” của ” Tháng giêng” mở đầu năm mới.Không chỉ giao cảm với cuộc sống- con người, không chỉ dự cảm về tương lai- thời sẽ đến,thơ của tác giả “Hồn quê” dấn thân đào xới , khai thác cách thể hiện khác lạ,buộc người đọc ngẫm nghĩ, suy tư tìm ra ẩn số dưới bề mặt chữ, câu.”Hồn cát” là minh chứng cho hướng khai phá mới này:

“Gió xô bỏng xước cành thương
Trổ hoa giữa cõi vô thường cát ơi”

Ngọn gió- vô thường trong cõi thế tục khiến thi nhân rát bỏng nỗi thương đời, thương mình. Đêm về bên “rượu tràn ly”, thi sĩ đắm chìm trong nỗi nhớ về “tháp Hời sử thi”, về”mắt ai hoang dại”…để hồn thơ”trổ hao giữa cõi đời thường”
Lần theo từng trang thơ “Phượng xưa”, ta cũng dễ bắt gặp kiểu ẩn ngữ sáng tạo mà người con đất Quãng Ngãi dụng công thể hiện . Đó là “Dáng em mềm như lửa” .”Núi và biển thực lòng như lửa”. Và đó cũng là:

“Em dậy thì đắp mảnh trăng Vỹ Dạ”
Tôi không dụng ý đi sâu mổ xẻ, phân tích tỉ mỉ cái hay, cái đẹp của từ ngữ thơ, hình ảnh thơ trong “Phượng xưa”. Chỉ mong muốn góp chút thành tâm đối với người bạn thơ cư ngụ nơi xứ sương mù – Đà Lạt. Hy vọng bài viết như một sự tri âm của kẻ trót lỡ yêu thơ ca, chân thực bày tỏ một đôi điều.

Nguyễn Tấn Thái
Giáo viên Trường THPT Bán công Quế Sơn-Quảng Nam

KHÚC BIẾN TẤU TỨ TUYỆT CỦA NGUYỄN TẤN ON

Với Nguyễn Tấn On, thơ không còn là trò chơi của những ô chữ mà là công cụ tung hứng của người nghệ sĩ. Sự va chạm những câu chữ biết nhảy múa trong thơ anh tạo ra những cung bậc kỳ lạ. Anh khởi đầu bằng đoản ngữ để rồi kết thúc bằng trường âm; Sự đảo ngữ, láy âm, láy nghĩa rất riêng của mình, để đưa độc giả đi vào mê cung của cảm thức đa phương vừa ảo vừa thật. Anh đề đó nhưng kết đó, anh kết đó nhưng luận đó. Có một liên kết ẩn trong thơ anh khiến độc giả, không còn đứng ở dải phân cách của không, có, giữa xấu, đẹp, giữa đời thường và vô thường mà đi vào con đường tuyến tính, từ vòng quay của câu chữ.

Không một chút ngẫu nhiên”THOÁT NẮNG” là tia sáng tuyến tính trong vòng quay của ánh nắng, là cảm xúc tuyến tính trong vòng quay của ngôn từ. Đây là tập thơ thứ 6 của Nguyễn Tấn On, Sau “THƠ TẶNG NGƯỜI, PHƯỢNG XƯA, HỒN QUÊ, CHUÔNG GIÓ, VÀ VŨNG NHỚ”. Nhưng có thể nói rằng ” THOÁT NẮNG “ là đứa con đầu tiên cuả anh đậm nét” GIEN “ thi sĩ.

ĐàLạt 30.1.2010

VÕ TRỊNH BIỆN

Advertisements

Entry filed under: NGUYỄN TẤN ON.

“DẤU CHÂN” VỌNG MÃI NỖI TÌNH Quảng Ngãi, sông Trà Khúc, Cư dân Việt ven sông Trà Khúc

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


LỜI GIỚI THIỆU

SẮC MÀU THỜI GIAN Chuyên trang Văn học - Nghệ thuật. Giới thiệu: về vùng đất và con người Quảng Ngãi, các tác phẩm văn học của các tác giả trong và ngoài tỉnh. Nơi gặp gỡ, giao lưu của bạn bè gần xa. Thân mời các bạn cộng tác. Thư từ, tác phẩm xin gởi về: Hồ Nghĩa Phương, Email: honghiaphuong@gmail.com

Bài viết mới

LƯỢNG TRUY CẬP

  • 343,741 Người

Categories


%d bloggers like this: