TRANG VĂN của Phạm Văn Hoanh

Tháng Năm 13, 2011 at 3:15 sáng Bạn nghĩ gì về bài viết này?

BBT Trang Sông Vệ – Sắc màu thời gian vừa nhận được tập truyện ngắn và tản văn “Giậu mồng tơi” – NXB Văn học, năm 2011 của Phạm Văn Hoanh – Hội viên Hội VHNT Quảng Ngãi gửi tặng, chúng tôi xin giới thiệu với bạn đọc gần xa:

Một số bài viết của Phạm Văn Hoanh:

Nhớ cá bông sông Trà kho tiêu                                                                   

Anh đi anh nhớ quê nhà

Nhớ con cá bống Sông Trà kho tiêu.

                                          ( Ca dao)

     Người dân xứ Quảng miền Ấn Trà ngày xưa hầu như ai cũng ít nhất một đôi lần thưởng thức món cá bống sông Trà kho tiêu. Còn bây giờ chắc ít người biết đến món ăn hấp dẫn này. Một món ăn nghe rất bình dân, nhưng ai đã từng ăn một lần là nhớ mãi suốt đời, cho dù có đi nơi đâu họ cũng không bao giờ quên như chàng trai trong bài ca dao này.

     Đối với tôi, món này từ ngày xa quê đến giờ, khoảng gần 20 năm mới được thưởng thức. Đó là vào một chiều tháng tư, tôi đến thăm một người bạn trong nhóm Thiên Bút Thi Hữu ở bên dòng sông Trà. Biết tôi thích những món ăn hương đồng gió nội nên sau cái bắt tay thân mật anh hỏi ngay: “Hôm nay cậu thích món gì?” Tôi liền trả lời: “Em thích món cá bống sông Trà kho tiêu ”. Anh bạn tôi reo lên: “A!  Cậu rất sành món ẩm thực. Đúng là mùa nào thức ấy. Tháng này cá bống sông Trà ngon lắm! Bởi chúng đang ở thời kỳ sinh sản”. Nói xong anh liền bảo vợ ra chợ mua cá bống cát ngay lập tức. Anh bảo cá bống có nhiều loại: cá bống mú, cá bống vồ, cá bống nhọn, cá bống cát. Cá bống cát thịt chắc ngon hơn. Trong khi chờ vợ đem cá bống và gia vị về, anh lại hỏi tôi: “Cậu có biết người ta đánh bắt cá bống như thế nào không? ”. Tôi lắc đầu: “Em không biết, anh kể cho em nghe đi !” Anh vui vẻ kể một cách tỉ mỉ, từ khâu đánh bắt đến khâu chế biến.

     Nói đến đánh bắt thì có nhiều cách: thả ống, kéo ngao, thả rận. Mỗi mùa có một kiểu đánh bắt phù hợp. Chẳng hạn vào thời điểm này (nửa cuối tháng tư, đầu tháng năm, tức là thời điểm cá chửa và đẻ trứng) người  ta chọn những nơi nước trong, không chảy đem ống ra cắm từng hàng ngang, thẳng góc với dòng nước,(ống được làm bằng tre khô dài khoảng 40cen-ti-mét – 50cen-ti-mét có đốt ở giữa đoạn, hai đầu trống để cho cá chui vào đẻ trứng). Cắm ống cách đáy sông khoảng chừng nửa mét. Mỗi ống cách nhau từ 3mét – 4mét. Ở phía trên ống người ta cắm vè tre hoặc ống sặt cao hơn mặt nước 1,5mét để làm dấu lúc bắt cá và tránh ghe thuyền qua lại khỏi va chạm vào ống. Cứ một ngày người ta dốc ống một lần, thường là vào buổi sáng. Có ống thì 5con – 6con. Có ống không có con nào. Cá bắt được đem về đánh vẩy, chặt vi, chặt đuôi lấy hết ruột rồi bỏ vào thúng trộn một ít muối hột chà xát nhiều lần cho sạch vẩy, rửa sạch muối, bỏ vào tô ướp củ nén, tiêu, ớt, bột ngọt, đường, nước mắm, phải dùng nước mắm vào loại hảo hạng thì cá mới ngon. Khoảng 10 phút sau mới đổ cá vào trách đất đã ráng mỡ nóng và khử hành. Không có trách đất thì dùng xoong nhôm hay xoong i-nox cũng được, nhưng dùng trách đất cá ngon hơn. Đun lửa nhỏ cho đến khi cá chín. Cá vừa chín xóc trách cho đều để cho cá lớp dưới lật lên trên, lớp trên lọt xuống dưới, không được dùng đũa trộn. Vì dùng đũa trộn cá sẽ nát mất ngon. Sau cùng cho màu và rắc thêm tiêu vào. Thế là ta có một món cá bống kho tiêu ngon phải biết. Mùi thơm của cá, của tiêu và của nước mắm quyện vào nhau thành một mùi vị đặc trưng khó tả, quyến rũ thực khách lạ kỳ. Món này dùng làm thực phẩm để ăn với cơm hoặc lai rai với bia, rượu. Dù ăn kiểu nào thì món này vẫn ngon tuyệt vời.

     Món này một thời người dân miền Ấn Trà dùng làm quà thăm sui gia, hoặc dùng để làm quà hỏi vợ. Có biết bao cô gái đã xiêu lòng những chàng trai cũng chính vì món này:

Phải đâu chàng nói mà xiêu

Tại con cá bống tại niêu nước chè.

                                                                                  (ca dao)

     Cá bống kho tiêu dù là món ăn dân dã nhưng thấm đượm tình quê. Cái hương thơm của hương đồng gió nội cứ vương bước người dân miền Ấn Trà, nhắc họ nhớ mãi về nơi chôn nhau cắt rốn của mình.

NHỚ TÔ DON VẠN TƯỢNG

     Tôi xách cặp ra khỏi ngõ thì gặp người gánh don đi ngang qua. Lâu lắm rồi mới gặp cảnh này. Đó là một người phụ nữ trạc tuổi năm mươi, khuôn mặt trái xoan, nước da hồng hào, tiếng nói hơi cứng. Có lẽ là dân Nghĩa Hoà. Vì chưa ăn điểm tâm buổi sáng, nên tôi gọi chị vào nhà mua ít tô để cả nhà ăn cùng.. Người phụ nữ gánh vào nhà, để gánh don xuống một cách nhẹ nhàng, từ từ giở uôi ra, lấy vá múc ra từng tô đặt lên bàn. Tôi giằm ớt, bẻ nhỏ cái bánh tráng mới nướng vào tô, lấy muỗng trộn đều, tôi mới phát hiện ra mình bị lừa. Tôi hỏi chị bán don: “Sao chị lại nấu hến ?”. Chị bán don trả lời một cách lúng túng: “À… Don bây giờ hiếm lắm chú ới! Không có don thì dùng hến nấu cũng ngon vậy chứ sao đâu.” Câu trả lời của chị bán don làm tôi hơi buồn. Không phải buồn vì mất tiền mà vì mua phải hàng nhái. Món hến giả don dù có chế biến như thế nào đi nữa thì cũng không thể sánh với món don chính hiệu. Chỉ những người chưa sành với món ăn này thì mới dễ bị nhầm, chứ những người sành món này thì dễ gì. Don ngon hơn hến nhiều. Đặc biệt don Vạn Tượng ngon đáo để. Don Vạn Tượng từ lâu đã đi vào văn chương: “Con gái lòng son không bằng tô don Vạn Tượng”. Ai đã từng ăn don Vạn Tượng một lần là nhớ mãi suốt đời.

     Trả tiền don mà tôi cứ tiếc ngẩn, tiếc ngơ. Nhưng dù sao tôi cũng rất cảm ơn chị. Vì chị đã giúp tôi có một bữa điểm tâm buổi sáng và cho tôi một món ăn tưởng tượng về một thời xa lắc, xa lơ…

     Cứ mỗi độ xuân sang, bắt đầu từ tháng giêng đến cuối tháng sáu âm lịch, mới sớm tinh sương, người dân phía Đông Quảng Ngãi dọc hai bên bờ Sông Trà rủ nhau ra sông nhủi don (nhủi được làm bằng tre, giống như cái máng hứng nước dài khoảng 80 cen-ti-mét, đầu trên túm lại, có cán dài khoảng một mét, xung quanh nhủi bện nan tre giống như vạc chõng để thoát nước). Nhủi đầy thúng người ta kĩu kịt gánh ra chợ bán. Lúc này mẹ tôi thường ra chợ mua don về nấu. Mẹ nói mua don phải biết lựa chứ không sẽ bị người ta trộn hến vào. Con don có màu vàng lợt, hình quả trám, to bằng hạt bắp đá, dài khoảng 1cen-ti-mét – 1,5 cen-ti-mét.Vỏ cứng, mỏng hơn các loại ốc khác. Hai vỏ don chụp vào nhau, ở phía trên lưng mỏng hơn dưới bụng. Ruột don giống hình lá phổi, màu vàng lợt giống như màu phía ngoài vỏ, có tua hồng hồng…

     Mua về mẹ tôi chà rửa sạch sẽ, loại bỏ các loại rong rêu và các loại ốc hến khác, chỉ còn rặt don, đem ngâm vào nước lạnh khoảng vài tiếng đồng hồ, sau đó vớt ra chà rửa lại rồi cho vào xoong bắc lên bếp nấu. Khi don vừa chín tới mẹ đổ ra rổ đãi sạch vỏ, giữ lại nước luộc. Đem don đã đãi sạch nấu lại một lần nữa với nước luộc ban đầu. Nước don sôi đều nêm gia vị, ớt, tiêu, bột ngọt, đường, mắm, muối và cho các loại rau thơm vào. Nấu xong mẹ trút vào một cái uôi để đem ra chợ bán, còn một ít để lại ăn sáng. Mẹ lồng uôi vào đôi gióng mây, chồng lên ít tô, muỗng, chai mắm , gói ớt sim và bao bánh tráng nướng sẵn gánh ra chợ cho kịp khách ăn sáng.

     Dư vị gánh don của mẹ tôi ngày nào vẫn còn đọng mãi trong tôi cho đến tận bây giờ, để rồi mỗi khi thấy dân làng nhủi don dưới sông Trà, hay sông Vệ lòng tôi lại bùi ngùi nhớ về mẹ, một người mẹ đã tần tảo gánh don trên đôi vai gầy để nuôi đàn con khôn lớn…

     Để đỡ nhớ, sáng hôm sau tôi rủ mấy anh bạn văn nghệ trong nhóm Thiên Bút Thi Hữu xuống nhà thi sĩ Bùi Tấn Xương ở Nghĩa Hà để thưởng thức món don Vạn Tượng. Hôm đó thi sĩ họ Bùi đã đãi chúng tôi một bữa don Vạn Tượng no say. Đúng là don Vạn Tượng thật. Vừa ăn vào đã đã cảm thấy thấm thía cái mùi vị vừa ngon, vừa ngọt, vừa thanh của nó. Nhiều anh bạn của chúng tôi ăn một tô mà vẫn cứ còn thèm phải gọi tô thứ hai, thứ ba…

     Don Vạn Tượng, Quảng Ngãi ngon thế đấy! Ai chưa từng ăn hãy về Quảng Ngãi mà thưởng thức món này. Nhớ kẻo nhầm với món hến giả don nhé !

                                               

Advertisements

Entry filed under: PHẠM VĂN HOANH.

Trang thơ Nguyễn Ngọc Trạch TRANG THƠ Trần Hoài Hà

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


LỜI GIỚI THIỆU

SẮC MÀU THỜI GIAN Chuyên trang Văn học - Nghệ thuật. Giới thiệu: về vùng đất và con người Quảng Ngãi, các tác phẩm văn học của các tác giả trong và ngoài tỉnh. Nơi gặp gỡ, giao lưu của bạn bè gần xa. Thân mời các bạn cộng tác. Thư từ, tác phẩm xin gởi về: Hồ Nghĩa Phương, Email: honghiaphuong@gmail.com

Bài viết mới

LƯỢNG TRUY CẬP

  • 343,708 Người

Categories


%d bloggers like this: